La Grande Pastorale en patois cettois (en occitan)

Tan patois sétois (cettois abans 1928 ), sona coma una singulara confusion ( pas toi c’est toi ), es en realitat, a l’origina, un parlar coerent de l’occitan lengadocian a l’ortografia ça que la esitanta. Las règlas de la grafia foguèron establidas pendent la publicacion de l’ Armanac cetòri de 1897. A l’ora d’ara, la lenga s’es passablament perduda mas demòra un marcador dins las tradicions culturalas e maritimas.

Al fil de las paginas, l’autor nos fa reviure una istòria d’engatjaments e descriu amb precision la de la Grande Pastorale en patois cettois , pèça religiosa jogada a Seta a la fin del XIX ᵉ sègle. Inspirada dels modèls marselheses, suspren dins una vila puslèu aquesida a las idèas obrièras anticlericalas. S’inscriu pasmens dins un estacament popular duradís als simbòls religioses.

Lo tèxt original, retrobat dins un quasèrn datat de 1891–1893, es redigit dins lo parlar de Seta, amb una grafia encara instabla. Malgrat que siá pas estat signat, tot indica que s’agís d’una adaptacion per Josèp Soulet, figura del felibritge local, d’una pastorala marselhesa, la Pastorale Maurel . La quala foguèt creada a Marselha a partir de 1842 , dins lo contèxt de la reconquista religiosa menada per las òbras catolicas al près de la joventut obrièra. Antòni Maurel, mutualista marselhés, n’es lo principal autor, als costats de prèires engatjats e del baron de Flòta, que redigiguèt la partida consacrada als Reis Magues. La pèça evolua al fil de las edicions e ven un instrument de pedagogia religiosa, mesclant occitan e francés. L’autor replaça aquelas pastoralas dins lo vast dispositiu de las òbras de joventut nascudas a Marselha de cap a la déchristianisation, a las crisis socialas e a las epidèmias del XIXᵉ sègle. Aquelas institucions ausissián ofrir disciplina, lésers enquadrats e formacion morala, dins un modèl pensat pel clergat local per enquadrar los miègs populars.

Camélio Alan , ancian cap de gara, se pretend pas ni escrivan, ni istorian mas simple curiós autodidacte, amorós del parlar sétois. A presidit lo Cercle Occitan Sétois e redigit la presentacion de l’almanac felibrenc sétois, l’ Armanac cetòri (1894-1913 ), soslinhant la riquesa culturala e lingüistica de la comunautat occitana de Seta.